Bas Krins, biopolymeren, plastic, duurzaamheid, plasticsoep, uv, voedsel, honing, zeedieren, melk, bier, aardolie, CO2, polyethyleen, polymelkzuur, biologisch afbreekbaar, composthoop, milieu, onderzoeksinstituut, Senbis Polymer Innovations, pluis
27 september 2017

Biopolymeren: kansen en uitdagingen voor een duurzamere samenleving

Locatie: Emmen

In onze samenleving worden grote hoeveelheden plastics (of beter gezegd: polymeren) gebruikt. Vanuit het oogpunt van duurzaamheid vormt dit een probleem. Veel polymeer belandt in het milieu, en via het oppervlaktewater kan het in de zee belanden. Inmiddels is iedereen welbekend met de enorme ‘plasticsoep’ waardoor dieren ziek worden. Onder invloed van onder andere UV fragmenteert plastic in kleine deeltjes waardoor het uiteindelijk in ons voedsel terechtkomt. Denk hierbij aan zeedieren, maar ook aan producten als honing, melk en bier. Kan het gebruik van biopolymeren een oplossing bieden?

De term biopolymeren wordt gebruikt voor twee verschillende soorten polymeren. Ten eerste zijn biopolymeren polymeren die niet uit aardolie worden gemaakt, maar uit hernieuwbare bronnen zoals suiker of zetmeel, bijvoorbeeld uit maïs of suikerriet. Doordat er CO2 uit de lucht wordt gehaald bij de groei van het gewas, levert het polymeer een bijdrage aan het verlagen van de CO2-voetprint. Soms is het polymeer precies hetzelfde als het polymeer uit aardolie. Zo wordt polyethyleen (PE) gewoonlijk uit aardolie gemaakt, maar er is een fabriek in Brazilië die precies hetzelfde polymeer maakt uit suikerriet. Maar er zijn ook polymeren, zoals polymelkzuur (PLA), die niet uit aardolie worden gemaakt maar uitsluitend uit een hernieuwbare bron, in dit geval vaak maïs.

"Als gezegd wordt dat een polymeer afbreekbaar is, dan is het belangrijk om na te gaan onder welke omstandigheden het afbreekt."

Niet altijd afbreekbaar

Ten tweede wordt de term biopolymeren gebruikt voor polymeren die biologisch afbreekbaar zijn. Even voor de duidelijkheid: niet alle polymeren uit een natuurlijke bron zijn biologisch afbreekbaar. En er zijn voorbeelden van polymeren uit aardolie die biologisch afbreekbaar zijn. En om het nog iets ingewikkelder te maken: er is verschil in mate van biologisch afbreekbaarheid. Sommige materialen breken alleen af als de temperatuur en luchtvochtigheid hoog is en waar veel bacteriologische activiteit is. Als die hoge temperatuur niet nodig is, dan breekt het materiaal af in een thuiscomposthoop. Breekt het materiaal nog gemakkelijker af, dan is het afbreekbaar op de grond. En tenslotte zijn er ook materialen die in (zoet of zout) water afbreken. Kortom, als gezegd wordt dat een polymeer afbreekbaar is, dan is het belangrijk om na te gaan onder welke omstandigheden het afbreekt. Heel veel materialen die op het land of in een composthoop afbreken, breken niet in zeewater af. Als deze materialen op welke manier dan ook in de zee terechtkomen vormen ze nog steeds een groot probleem.

Plastic in de groene bak

Biopolymeren kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan ons milieu. Verpakkingen van groente, fruit en tijdschriften worden in toenemende mate vervaardigd van materialen die gecomposteerd kunnen worden en in de groene container mogen. Probleem is nog dat de consument dit niet altijd weet en dat deze verpakkingen vaak bij het plasticafval terechtkomen. Ook bij festivals worden steeds vaker bekertjes en wegwerpbestek gebruikt die afbreekbaar zijn. Bezoekers ontbreekt het vaak aan fatsoen om een afvalbak te zoeken waardoor veel polymeer in de natuur terechtkomt. Als de juiste materialen gebruikt zijn dan kan het vervolgens daar afbreken.

Nieuwe ontwikkelingen

Een grotere uitdaging vormt de ontwikkeling van hoogwaardige toepassingen van biopolymeren. Het onderzoeksinstituut Senbis Polymer Innovations BV. houdt zich daarmee bezig. Hier wordt bijvoorbeeld gewerkt aan een opbindtouw voor de teelt van komkommers, tomaten en paprika’s. Aan het einde van de oogst wordt de kas leeggehaald en ontstaat er een grote berg afval. Dit is nu een mengsel van stengels, bladeren en niet-afbreekbaar touw. Het is te duur om het touw eruit te halen, dus kan het afval niet worden gecomposteerd. Door een composteerbaar touw te gebruiken kan al het afval aangeboden worden ter compost. Een winst voor het milieu en voor de portemonnee. Senbis is, in samenwerking met telers en een distributeur, in een vergevorderd stadium van de ontwikkeling van een dergelijk soort touw.

Duurzame visnetten

Een tweede toepassing waaraan gewerkt wordt is pluis dat afbreekbaar is in zeewater. Het begrip pluis wordt gebruikt voor touwen die onder visnetten worden geknoopt. Als de netten over de zeebodem schuren dan voorkomt dit pluis dat het net beschadigd raakt. Het zal duidelijk zijn dat het pluis zelf slijt en zeer regelmatig vervangen moet worden. Door het slijten en afbreken van de touwen komt veel afval in zee terecht. Op dit moment is het touw niet biologisch afbreekbaar, maar met de ontwikkeling van pluis op basis van een materiaal dat wel in zeewater afbreekt, komt daar verandering in. Op dit moment zijn een paar vissersboten het materiaal aan het testen.

Er zijn nog heel veel meer hoogwaardige toepassingen van biopolymeren te noemen die interessant kunnen zijn. Door de snel toenemende aandacht voor de noodzaak om onze samenleving duurzamer te maken is het onze indruk dat de ontwikkeling van toepassingen van biopolymeren in een stroomversnelling aan het komen is. En wij dragen daar graag ons steentje aan bij!

 

Tineke Smit, Jenneke Smit, Soap & Simplicity, natuurlijke ingrediënten, plantaardige ingrediënten, kokosolie, biologisch, gedroogde kruiden, bloemen, geuren, etherische olie, duurzaam, duurzaamheid, handgemaakte producten

Handgemaakte zeep met een boodschap

Met een verlangen naar kwaliteitsproducten met een boodschap is Tineke Smit samen met haar dochter Jenneke Smit uit Dwingeloo gestart met Soap & Simplicity. De handgemaakte zeep die de dames ver...

Meer lezen...