Het Klimaatakkoord en Drenthe
13 augustus 2018

Het Klimaatakkoord en Drenthe

Locatie: Drenthe

Terwijl Drenthe geniet van de zomer wordt in Den Haag door het Planbureau Leefomgeving (PBL) druk gerekend aan het Klimaatakkoord. Het kabinet wil 49 tot 55% minder CO2-emissie in 2030 en heeft tal van organisaties aan het werk gezet om met goede plannen te komen. Het ‘Voorstel voor hoofdlijnen van het Klimaatakkoord’ is op 10 juli aan minister Wiebes aangeboden. Concrete plannen liggen er nog niet, dat komt dit najaar. Het PBL zal eerst bepalen of de hoofdlijnen voldoen aan de opdracht die het kabinet heeft meegegeven. Wat kunnen deze hoofdlijnen gaan betekenen voor Drenthe? Ik noem een paar opvallende zaken.

Elektriciteit

De productie van elektriciteit veroorzaakt circa 30% van de Nederlandse CO2-emissie. In de plannen worden zon- en windenergie fors uitgebreid. Grotendeels is dat wind-op-zee, maar ook op land zijn er grote plannen. De hoeveelheid wind- en zonne-energie zal in 2030 drie keer zo groot zijn als nu. Interessant is dat 50% van deze nieuwe energie (op het land) in eigendom moet komen van de lokale omgeving. Dat vergroot de maatschappelijke acceptatie, zo leert Duitsland. Hoeveel extra windturbines en zonneparken er in 2030 in Drenthe bij zullen komen, is nog niet besloten.

Gebouwde omgeving

Verwarming van onze huizen veroorzaakt 10% van de Nederlandse CO2-emissie. Momenteel gebruiken we aardgas uit Groningen. De komende jaren wordt dat vervangen door geïmporteerd gas. Dat is volgens de plannen een overgangsmaatregel. Uitzonderingen daargelaten, worden er vanaf nu geen nieuwe woningen meer aangesloten op het aardgasnet en zullen tot 2050 alle huizen worden aangesloten op duurzame energie. Hiervoor wordt een wijkgerichte benadering gekozen. Je hoeft dus niet meteen zelf aan de gang, maar dat mag wel uiteraard. 

"Om bewoners te stimuleren een alternatief te kiezen voor aardgas, wordt voorgesteld de belasting op aardgas fors hoger te maken terwijl de belasting op elektriciteit lager wordt."

De gemeenten moeten uiterlijk 2021 een visie opstellen waarin het tijdspad voor de verduurzaming van wijken is vastgelegd. Dat zal gebeuren in samenspraak met de gebouweigenaren en wordt uiteindelijk besloten door de gemeenteraad. Om bewoners te stimuleren een alternatief te kiezen voor aardgas, wordt voorgesteld de belasting op aardgas fors hoger te maken terwijl de belasting op elektriciteit lager wordt. Dat zou betekenen dat zonnepanelen op gebouwen minder aantrekkelijk worden.

Verduurzaming van woonwijken kan op verschillende manieren. Zo kan er een warmtenet komen met geothermie of afvalwarmte. Ook kunnen woningen goed geïsoleerd worden, waarna ze verwarmd worden met warmtepompen en elektriciteit. Er kan ook gekozen worden om aardgas te vervangen door groen gas, eventueel in combinatie met een hybride warmtepomp. Het is aan de gemeente, in samenspraak met de bewoners, om voor elke wijk, elk dorp, de meest attractieve optie te kiezen. In wijken en dorpen met grote verschillen tussen de woningen wordt dat spannend, want een goede oplossing voor de ene woning kan juist minder gunstig zijn voor de buren. Ook de middenstand en alle andere gebouwen zullen mee moeten doen.

Industrie

"Het afvangen en opslaan van CO2 gaat in Drenthe niet gebeuren. Er wordt in het klimaatakkoord alleen gesproken over opslag onder de Noordzee en industrie vlakbij die zee."

De industrie veroorzaakt ongeveer 25% van de Nederlandse CO2-emissie. Haar eerste opgave wordt om energie te besparen. Vervolgens kan aardgas worden vervangen door groen gas of elektriciteit. Het afvangen en opslaan van CO2 gaat in Drenthe niet gebeuren. Er wordt in het klimaatakkoord alleen gesproken over opslag onder de Noordzee en industrie vlakbij die zee. Een discussie is of de industrie de onrendabele maatregelen zelf moet betalen en vervolgens doorberekent aan de klant, of mag profiteren van de subsidies die worden uitbetaald aan andere sectoren. Dat wordt een kabinetsbesluit.

Landbouw

Landbouw veroorzaakt circa 15% van de Nederlandse CO2-emissie. Kassen verbruiken veel energie en moeten daarop besparen. Daar zijn ze overigens al jarenlang flink mee bezig. Daarnaast is er de methaanproductie door (vooral) herkauwers: koeien, geiten en schapen. Methaan is een broeikasgas dat nog veel sterker werkt dan CO2 en daarom zwaar meetelt in de berekeningen. Een voorgestelde maatregel is de diervoeding aan te passen. Ook zullen CO2-emissies in de landbouw worden verlaagd door op een andere manier gebruik te maken van het land.

Mobiliteit

Tot slot de mobiliteit, goed voor circa 20% van onze CO2-emissies, betreft dan het wegverkeer. Het vliegverkeer en internationale scheepvaart wordt hierin niet meegeteld. De emissie door het autoverkeer kan worden verminderd door minder en schoner te gaan autorijden. Daarnaast wil men het openbaar vervoer verbeteren en (elektrische) fietsen extra stimuleren.

Waterstof

Een interessant thema in het klimaatakkoord is waterstof als vervanger van aardgas. Op veel plaatsen is men daar in Nederland innovatief mee bezig. Waterstof wordt op grote schaal in de industrie gebruikt, maar verder kan je het niet kopen en wordt het ook vrijwel nergens geproduceerd. Dat gaat dus nog wel een tijdje duren. Anderzijds: het mooie van waterstof is dat je het door bestaande gasbuizen kunt transporteren en dat je het heel goedkoop kunt opslaan. Misschien gaat het dus allemaal sneller dan gedacht. Recent haalde Emmen het nieuws al met plannen voor een waterstoffabriek, bij Pesse aan de A28 kan je binnenkort ook waterstof tanken.

Hoe verder?

Deze zomer gaat het PBL alles doorrekenen. Eind augustus worden de resultaten verwacht. Vervolgens is het kabinet aan zet. Verwacht wordt dat zij zal besluiten dat de partijen aan de klimaattafels er een stapje bij moeten zetten en hun “voorstellen voor hoofdlijnen” moeten gaan concretiseren. Eind dit jaar zal dat werk klaar moeten zijn. Het kabinet zal vervolgens besluiten moeten nemen, met name hoe de financiële pijn verdeeld wordt. Dat wordt dus nog spannend.

Het lijkt me geen gek idee als Drenthe ondertussen gaat nadenken over haar bijdrage aan het klimaatakkoord. Welke wijken kunnen we het beste het eerste verduurzamen? Kunnen we een bijdrage leveren aan de productie van groen gas? Waterstof misschien? Kunnen we ergens restwarmte benutten, of geothermie ontwikkelen? Hoe gaan we het fietsen verder stimuleren? Het lijkt me goed daarbij niet alleen aan CO2 te denken, maar ook aan andere belangrijke zaken zodat het leven in onze mooie provincie in 2030 nog mooier is dan vandaag.

Martien Visser is lector Energietransitie aan de Hanzehogeschool en tevens is hij manager Strategie bij Gasunie. Daarnaast is hij columnist bij www.energiepodium.nl en actief op Twitter onder @BM_Visser.

 

Jan Reinier de Jong, Odoorn, Veldleeuwerik, akkerbouwer, duurzaam, zonnepanelen, zonnepoule, groene energie, accu, landbouw

Een kijkje bij... Jan Reinier de Jong

"Je weet nooit wanneer de zon schijnt of de wind waait, dus heb je opslagcapaciteit nodig om groene stroom op te slaan." Jan Reinier de Jong heeft daarom een accu op zijn erf staan. De DIT...

Meer lezen...